“Azadlıq Çırağı”na xoş gəlmisiniz!
“Azadlıq Çırağı” Azərbaycan oxucusuna klassik liberal və intellektual ənənəyə uyğun yazılmış əsərlərin tərcüməsi, məqalələrin yazılması, tədbirlərin keçirilməsi və nəşrlər üçün imkan yaratmaqla, regionda liberal azadlıq ideyaları mənbəyi rolunu oynayır.
"Çirkli müharibə"lər bitir, dərsləri qalır...
Səadət Cahangir, 20/5/13
Dünyanın ən güclü diktatorlarının taleyində acı bir sonluq var. Tarixin səhifələri uzaq sürgünlərdə, həbsxanalarda və ya dəhşətli xəstəliklərin caynağında can verən onlarla diktatorun acı sonluğuna şahidlik edir. Yaxın günlərdə mətbuat belə tiranlardan birinin - Argentinanın sabiq diktatoru Xorxe Rafael Videlanın Buenos-Ayresdə 87 yaşında dünyasını dəyişdiyi yazdı. Son onilliklərin qanlı cəlladlarından sayılan Xorxe Rafael bəşəriyyətə qarşı törətdiyi cinayətlərə görə ömürlük həbs cəzası çəkdiyi həbsxanada vəfat edib.
Elmi uğurların fiskal rolu
Məhəmməd Talıblı, 14/5/13
Elm sərvətdən də üstündür. Çünki, sərvəti sən qoruyursan, elm isə səni qoruyur. (Həzrət Əli)
Elm haqqında yaxşı sözlər deyib, onları divarlara vurmaq da olar, həmin şüarları ucqar kənd yerlərində ən gözəgəlimli yerlərdən asmaq da. Amma bütün bunlar bizim elmə olan gerçək münasibətimizi və acı olan real durumumuzu sığortalaya bilməz. Çünki real münasibət göz önündədir. Mən təkcə qocaman elm adamlarının nə qədər əməkhaqqı alması və bunun onları nə qədər etibarlı təmin etməsi haqqında danışmayacağam.
Hansı ölkədə qadın olmaq xoşbəxtlikdir?..
Səadət Cahangir, 10/5/13
“Əsl azadlığın açıq və sadə sistemi özü öz ahəngini yaradır” (Adam Smit)
Bu günlərdə "Save the Children Fund" təşkilatı dünyanın ana olmaq üçün ən yaxşı ölkələrinin siyahısını yayıb. Bu siyahıya görə ana olmaq üçün ən yaxşı birinci üç ölkə sırasına Finlandiya, İsveç və Norveç daxildir.
Dünyanın 176 ölkəsində keçirilən sorğuda təhsil, məvacib, qadınların siyasətdə təmsilçiliyi, ana və uşağın sağlıq durumu kimi faktorlar nəzərə alınıb.
“Kədərli elmin” liberalizmi
Məhəmməd Talıblı, 7/5/13
Bəşər övladı azad doğulduğu kimi azad da yaşamaq istəyir. Azadlığın dəyəri təkcə azad fəaliyyət, düşüncə sərbəstliyi və hərəkətlə məhdudlaşa bilməz. Çünki azadlıq anlayışı daha çox azad düşünmək və hərəkət sərbəstliyi tələb etdiyi halda, azad düşüncənin gerçəkləşməsi üçün azad iqtisadiyyat və onun güclü təminatı olmalıdır. İqtisadi təminat və uğuru doğran isə liberal dəyərlərdir. Liberal dəyərə sahib çıxan dövlətlərin sayının artması müasir tendensiyalar yaratmaqdadır.
KIassik liberalizm nədir?
Bu video Corc Meyson Universiteti Humanitar Elmlər Institutunun layihəsi olan Azadlığı Öyrənin (Learn Liberty) məhsuludur. Azərbaycan dilində Atlas Şəbəkəsi proqramı olan Azad Düşüncələr Assosiasiyası tərəfindən təqdim edilir.
İqtisadi artım keyfiyyəti (III hissə)
Məhəmməd Talıblı, 29/4/13
İqtisadi artımın səviyyəsi ilə bərabər, onun necə formalaşması mühümdür. Belə ki, ÜDM-in strukturunda elə disproporsional vəziyyət yarana bilər ki, onun pozitiv təsirindən neqativ çəkisi daha çox olar. Ölkələrin belə birtərəfli iqtisadi inkişafı digər sektorları tamamilə əhəmiyyətsizləşdirə bilər. Bir sektorun yüksək iqtisadi templəri digər sektorlardakı resursları sorub aparar. Sonda artan ÜDM-in spektrində yalnız bir sektorun “rəngi” görünə bilər.
İqtisadi artım keyfiyyəti (II hissə)
Məhəmməd Talıblı, 19/4/13
ÜDM-nin inersiya ilə artımı nə tənəzzüldən, nə də sürətlə artımı tərəqqidən xəbər verir. İqtisadi artım templəri ildən-ilə bir-birini əvəzləyən trendlərlə müşahidə oluna bilər. Yuxarıda qeyd etdiyimiz ABŞ-ın iqtisadi artımında radikal sıçrayışlar yoxdur. Hətta bəzi illərdə iqtisadi artım səviyyələri aşağı düşür. Əgər 2010-cu ildə ABŞ-da ÜDM-in artımı 2,9% və avrozonada isə 1,7% olmuşdusa, 2011-ci ildə bu rəqəmlər ABŞ-da 1,7% və avrozonada isə 1,5% olmuşdur.
İqtisadiyyatın keşikçiləri, yoxsa böyük israfçılar?..
Səadət Cahangir, 16/4/13
Bu yaxınlarda məşhur forumların birində belə bir disskusiyaya rast gəldim: günümüzdə insanı daha çox nə xoşbəxt edə bilər və pulun xoşbəxtlikdə payı nə qədərdir? Mövzu ilə bağlı sonsuz sayda cavablar verilmişdi-məntiqli və ya məntiqsiz. Bir cavab diqqətimi çəkdi. “İnsanı daha çox ədalətli cəmiyyət xoşbəxt edə bilər, çünki o, olan yerdə insanın dəyəri ən düzgün ölçüdə verilir və hər kəs qabiliyyətinə görə mükafatlandırılır”.
İqtisadi artım keyfiyyəti (I hissə)
Məhəmməd Talıblı, 10/4/13
Tez-tez eşidilən ifadədir. İqtisadi artımımız bu qədər artdı, ÜDM əvvəlki illərə nisbətdə bu qədər yüksəldi və s.. İqtisadi artım ifadəsi 2 formada anlaşıla bilir. Birincisi, peşəkar iqtisadçıların bunu necə qiymətləndirməsi və təhlillər fərqli mənzərəni ortaya çıxarır. İkincisi, sadə vətəndaşın özü üçün çıxardığı dərslərdir. Yəni, sadə vətəndaş düşünür ki, ölkədə ÜDM 2 dəfə artırsa, demək mənim həyatımda iqtisadi artım 2 dəfə yüksəlir. Bəzən isə düşüncələrdə iqtisadi artım iqtisadi inkişafın özü kimi beyinlərdə assosiasiya olunur.








